Wat is het?
Te weinig speeksel
Tandartsen maken een verschil tussen het gevoel van een droge mond (xerostomie) en een meetbaar tekort aan speeksel (hyposalivatie of hyposialie). Die twee gaan vaak samen, maar niet altijd.
Soms voel je een droge mond terwijl er genoeg speeksel is, bijvoorbeeld als je door je mond ademt. Andersom kan er te weinig speeksel zijn zonder dat je het merkt, omdat het langzaam is gegaan.
Wat doet speeksel?
- Het maakt zuren onschadelijk en beschermt zo tegen gaatjes en slijtage.
- Het helpt het glazuur te herstellen.
- Het spoelt etensresten en bacteriën weg.
- Het helpt bij kauwen, slikken, proeven en praten.
- Het houdt bacteriën en schimmels in toom.
Oorzaken
Waardoor krijg je een droge mond?
- Medicijnen: de belangrijkste oorzaak. Bijvoorbeeld middelen tegen depressie, plaspillen, bloeddrukverlagers en antihistaminica. Hoe meer medicijnen, hoe groter de kans.
- Ziektes zoals het syndroom van Sjögren en diabetes.
- Bestraling van hoofd of hals.
- Te weinig drinken, stress, door de mond ademen.
Gevolgen
Wat merk je ervan?
- Een plakkerige, droge mond, vooral ’s nachts.
- Moeite met droog eten doorslikken en een andere smaak.
- Meer gaatjes, vaak bij de tandhals.
- Schimmel (spruw) of kloofjes in de mondhoeken.
- Een branderige tong of gevoelig slijmvlies.
- Een kunstgebit dat slechter vastzit of schuurt.
Zelf doen
Wat kun je zelf doen?
- Drink verspreid over de dag kleine slokjes water.
- Kauw suikervrije kauwgom of neem suikervrije zuigtabletten om speeksel op te wekken.
- Poets met fluoridetandpasta. Vraag je tandarts of je extra fluoride nodig hebt.
- Beperk alcohol, koffie en roken, en kies mondwater zonder alcohol.
- Gebruik eventueel een gel of spray die de mond vochtig houdt, zeker ’s nachts.
Neem geen snoepjes of frisdrank om je mond vochtig te houden. Dat geeft juist meer gaatjes en slijtage.
Hulp zoeken
Wanneer naar de tandarts?
Ga naar je tandarts of huisarts als
- je mond al langer droog aanvoelt
- je ineens meer gaatjes hebt
- je nieuwe medicijnen gebruikt en je mond droog wordt
- je ook droge ogen hebt
Neem direct contact op als
- je niet meer goed kunt slikken of eten
- een speekselklier pijnlijk en dik wordt, met koorts
Buiten kantoortijd bel je de tandartsenspoeddienst; het nummer staat op het antwoordapparaat of de website van je eigen tandarts. Lees ook spoed: wat te doen.
Behandeling
Wat doet de tandarts?
- Oorzaak zoekenDe tandarts vraagt naar klachten en medicijnen en kijkt in je mond. Soms wordt het speeksel gemeten.
- Overleg over medicijnenKomt het door medicijnen? Dan kan de tandarts overleggen met je arts of apotheker. Stop nooit zelf met medicijnen.
- Gebit beschermenExtra fluoride, goed poetsen en vaker op controle.
- Klachten verlichtenSpeeksel stimuleren met suikervrije producten, of de mond bevochtigen met een gel of spray.
Meer over droge mond · Voor wie meer wil weten
Speekselmeting
Bij een speekselmeting wordt speeksel opgevangen in rust en gestimuleerd. Een gestimuleerde productie onder ongeveer 0,7 ml per minuut, of in rust onder ongeveer 0,1 ml per minuut, wijst op hyposalivatie.
Medicatie en polyfarmacie
Polyfarmacie betekent dat iemand veel verschillende medicijnen gebruikt. De KIMO-richtlijn helpt mondzorgverleners herkennen bij welke middelen en combinaties ze alert moeten zijn, en wanneer ze afstemmen met de voorschrijver.
Richtlijnen
Waar is deze informatie op gebaseerd?
Deze pagina volgt de KIMO-richtlijn Xerostomie en hyposialie gerelateerd aan medicatie en polyfarmacie en het Advies Droge Mond van het Ivoren Kruis.
De tandarts behandelt de medicijnen niet zelf, maar signaleert het probleem en stemt af met je arts.
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Syndroom van Sjögren — een ziekte met een droge mond en droge ogen.
- Schimmel in de mond — komt vaker voor bij een droge mond.
- Gaatjes in de tandwortel — een gevolg van weinig speeksel.
- Mondzorg bij kanker — een droge mond na bestraling.
- Speekselsteen — als een speekselklier dik wordt.