De basis
De opleiding tot tandarts
Tandarts word je via een zesjarige universitaire opleiding Tandheelkunde: een driejarige bachelor gevolgd door een driejarige master. Na het behalen van de mastertitel mag je je tandarts noemen en zelfstandig aan het werk — al kun je je daarna nog jaren verder bekwamen.
Toelating: vwo & numerus fixus
Je hebt een vwo-diploma nodig met de juiste profielvakken (natuurkunde, scheikunde, biologie). Tandheelkunde kent een numerus fixus met een beperkt aantal plaatsen en een eigen selectieprocedure per universiteit.
Bachelor Tandheelkunde
De wetenschappelijke en theoretische basis: anatomie, fysiologie, materiaalkunde en de eerste klinische vaardigheden, vaak al met fantoom- en patiëntoefeningen.
Master Tandheelkunde
De klinische en wetenschappelijke verdieping: steeds zelfstandiger patiënten behandelen onder supervisie, met aandacht voor specifieke groepen zoals kinderen, ouderen en angstige patiënten.
Tandarts & BIG-registratie
Met de mastertitel ben je tandarts. De titel is beschermd; om hem te voeren en het beroep uit te oefenen moet je ingeschreven staan in het BIG-register.
Waar kun je studeren?
In Nederland bieden drie universiteiten de opleiding Tandheelkunde aan, samen goed voor een beperkt aantal plaatsen per jaar.
ACTA
Amsterdam — UvA & VU samen
Radboud Universiteit
Nijmegen
Rijksuniversiteit
Groningen
Samen ongeveer 259 studieplaatsen per jaar. Aantallen kunnen per jaar licht variëren.
Wettelijke specialismen
De twee erkende specialismen
Nederland kent twee officiële, wettelijk erkende tandheelkundige specialismen. Wie zo'n specialisatie afrondt, wordt ingeschreven in een wettelijk erkend specialistenregister — een beschermde status die de differentiaties (zie verderop) niet hebben.
Orthodontist
± 4 jaar fulltime ná Tandheelkunde
Gespecialiseerd in het rechtzetten van tanden en het corrigeren van de stand van kaken en gebit — met beugels, aligners en andere apparatuur. Houdt zich bezig met groei, ontwikkeling en de onderlinge stand van de tanden.
Inclusief de basisopleiding al gauw zo'n tien jaar studeren in totaal.
Kaakchirurg (MKA)
± 4 jaar fulltime + geneeskunde
De mond-, kaak- en aangezichtschirurg behandelt operatieve problemen: verstandskiezen, kaakcysten, kaakfracturen, gebitsimplantaten, aangeboren afwijkingen en hoofd-halsoncologie. Werkt meestal in het ziekenhuis.
Vereist zowel het tandarts- als het artsdiploma — het langste opleidingstraject in de mondzorg.
De kaakchirurg is een dubbeltalent: je moet zowel Tandheelkunde als Geneeskunde hebben gestudeerd voordat het vierjarige specialisatietraject begint. Daardoor is het in totaal verreweg de langste route in de mondzorg. Veel onderwerpen op deze site — zoals kaakcysten, abcessen en mondkanker — vallen (mede) op het terrein van de MKA-chirurg.
Differentiaties
Verdiepen via een differentiatie
Naast de twee wettelijke specialismen kan een tandarts zich differentiëren: zich toeleggen op een deelgebied of een specifieke patiëntengroep. Een differentiatie is géén wettelijk specialisme — de erkenning verloopt via de betreffende wetenschappelijke vereniging. Zo'n opleiding is vaak parttime en duurt gemiddeld enkele jaren.
Gnatholoog
Diagnose en behandeling van kauwstelselklachten, orofaciale pijn (TMD), bruxisme en slaapgerelateerde stoornissen. Ook bekend als orale kinesiologie.
Parodontoloog
Specialist in het tandvlees en de steunweefsels — diagnostiek en behandeling van parodontitis en aanverwante aandoeningen.
Endodontoloog
Specialist in wortelkanaalbehandelingen en de behandeling van pulpitis en parodontitis apicalis.
Implantoloog
Het plaatsen van tandimplantaten (kunstwortels) en het herstellen van het gebit daarop, vaak na tandverlies.
Kindertandarts
Gespecialiseerd in de mondzorg voor kinderen, inclusief angstbegeleiding en kinderen met bijzondere zorgbehoeften.
Tandarts-geriatrie
Toegerust voor de mondzorg bij (kwetsbare) ouderen — denk aan droge mond en wortelcariës.
Gehandicaptenzorg
Specifiek toegerust om mensen met een beperking of bijzondere zorgvraag tandheelkundig te behandelen.
Angstbegeleiding
Gericht op patiënten met een ernstige angst voor de tandarts, met technieken om behandeling toch mogelijk te maken.
Anders dan "orthodontist" en "kaakchirurg" zijn de meeste differentiatietitels niet wettelijk beschermd. De erkenning en registratie lopen via de wetenschappelijke verenigingen; hun ledenlijsten zijn de plek om een gedifferentieerde tandarts te vinden.
Het team
Andere beroepen in de mondzorg
Een tandarts werkt zelden alleen. In en rond de praktijk dragen verschillende opgeleide professionals bij aan de mondzorg:
Mondhygiënist
Hbo · ± 4 jaar (bachelor)Gericht op preventie: gebitsreiniging, voorlichting, en de behandeling van beginnende tandvleesontsteking. Werkt zelfstandig of in de praktijk.
Tandprotheticus
HboMaakt en past kunstgebitten (volledige prothesen) en behandelt patiënten daarvoor rechtstreeks, zonder tussenkomst van de tandarts.
Tandartsassistent
Mbo · niveau 4Assisteert bij onderzoek en behandeling, verzorgt de praktijkorganisatie en voert onder supervisie bepaalde taken uit.
Tandtechnicus
Mbo / hboVervaardigt in het tandtechnisch laboratorium kronen, bruggen, prothesen en andere werkstukken op basis van afdrukken of scans.
Kwaliteit & registratie
BIG-register en beroepsorganisaties
De titel tandarts is wettelijk beschermd. Om het beroep te mogen uitoefenen moet een tandarts ingeschreven staan in het BIG-register (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg). Datzelfde geldt voor de erkende specialisten, die in een apart specialistenregister staan. Zo is voor iedereen te controleren of een zorgverlener bevoegd is.
Tandartsen zijn doorgaans aangesloten bij een beroepsorganisatie — in Nederland de KNMT (Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde) of de ANT (Associatie Nederlandse Tandartsen). De gedifferentieerde tandartsen zijn verenigd in hun eigen wetenschappelijke verenigingen.
Kwaliteit van zorg wordt mede geborgd door richtlijnen, zoals die van het KIMO (Kennisinstituut Mondzorg), waarop ook de informatie op dit platform is gebaseerd. Meer over KIMO →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- TMD — het werkterrein van de tandarts-gnatholoog.
- Parodontitis — waar de parodontoloog zich op richt.
- Kaakcysten & mondkanker — het domein van de MKA-chirurg.
- Pulpitis — behandeld door de tandarts of de endodontoloog.