Wat is het?
Een ontsteking die van binnenuit komt
Tandartsen noemen dit parodontitis apicalis. Het heeft niets te maken met tandvleesontsteking: de ontsteking komt niet van buitenaf, maar uit de tand zelf.
Binnen in de tand zit de zenuw. Sterft die af, bijvoorbeeld door een diep gaatje, een barst of een klap, dan raakt het wortelkanaal besmet met bacteriën. Die komen via de punt van de wortel in het bot. Daar ontstaat een ontsteking.
- Gaatje, barst of klapBacteriën komen dicht bij de zenuw.
- Ontstoken zenuwEerst kan de zenuw nog herstellen, later niet meer.
- Zenuw sterft afHet wortelkanaal raakt besmet.
- Ontsteking bij de wortelpuntHet bot rond de punt van de wortel ontsteekt.
Klachten
Wat merk je ervan?
Vaak merk je niets. De tandarts ziet de ontsteking dan als donkere plek op een röntgenfoto. Soms heb je wel klachten:
- Pijn bij dichtbijten of als je op de tand tikt.
- Het gevoel dat de tand "te hoog" staat.
- Een puistje op het tandvlees dat af en toe pus geeft, soms met een vieze smaak.
- Een dikke wang of dik tandvlees.
Hulp zoeken
Wanneer naar de tandarts?
Maak een afspraak als
- een tand pijn doet bij bijten
- je een puistje op het tandvlees hebt dat steeds terugkomt
- een tand van kleur verandert (grijs of donker)
Bel direct je tandarts als
- je wang of tandvlees dik wordt, zeker als de zwelling groeit
- je koorts krijgt of je ziek voelt
- je moeite hebt met slikken of je mond open te doen
Ben je benauwd of kun je niet meer slikken? Bel 112.
Buiten kantoortijd bel je de tandartsenspoeddienst; het nummer staat op het antwoordapparaat of de website van je eigen tandarts. Lees ook spoed: wat te doen.
Behandeling
Wat doet de tandarts?
De tandarts tikt op de tand, test of de zenuw nog reageert op kou en maakt een röntgenfoto van de wortelpunt.
- WortelkanaalbehandelingDe besmette zenuwresten worden verwijderd. De kanalen worden schoongemaakt en luchtdicht gevuld. Daarna kan het bot genezen.
- Opnieuw behandelenGeneest het niet goed na een eerdere behandeling, dan kan de wortelkanaalbehandeling opnieuw worden gedaan, vaak door een endodontoloog.
- Kleine operatieSoms wordt de wortelpunt met het ontstoken weefsel weggehaald.
- TrekkenAls de tand niet te redden is.
Antibiotica zijn meestal niet nodig. De oorzaak zit in de tand en moet daar worden aangepakt. Alleen bij koorts, een groeiende zwelling of een verminderde afweer kan een antibioticum nodig zijn.
Het bot geneest langzaam, in maanden tot meer dan een jaar. Na ongeveer een jaar maakt de tandarts een controlefoto. Een tand zonder zenuw breekt makkelijker; vaak is daarna een kroon of deelkroon verstandig.
Meer over ontsteking bij de wortelpunt · Voor wie meer wil weten
Vormen
- Chronisch: sluipend en meestal pijnloos.
- Acuut: pijnlijk, vooral bij bijten; kan overgaan in een abces.
- Fistel: een kanaaltje waardoor pus naar het tandvlees loopt. Dat geeft minder druk, maar de infectie blijft.
Röntgenfoto
Op de foto is een donkere zone rond de wortelpunt te zien. Een gewone foto kan een ontsteking in het begin missen; bij twijfel kan een 3D-opname (CBCT) helpen. Volgens de KIMO-richtlijn is de gerichte opname van de wortelpunt het eerste aanvullende onderzoek.
Richtlijnen
Waar is deze informatie op gebaseerd?
Deze pagina volgt de richtlijn Endodontische diagnostiek en behandeling van de NVvE, de KIMO-richtlijn over röntgenonderzoek in de mondzorg (2026) en de KIMO-richtlijn Indicatiestelling antibioticumgebruik in de mondzorg (2025).
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Wortelkanaalbehandeling — de behandeling van de oorzaak.
- Ontstoken tandzenuw — de stap ervoor.
- Abces in de mond — als de ontsteking zich uitbreidt.
- Avitale tand — een tand met een dode zenuw.
- Kaakcysten — soms ontstaat er een cyste bij de wortelpunt.