Wat is een gebitsprothese?
Uitneembare tandvervanging
Een gebitsprothese is een uitneembare vervanging voor ontbrekende tanden en kiezen. Anders dan een vaste brug of een implantaat neem je een prothese zelf uit de mond om te reinigen. Het herstelt het kauwen, de spraak en het uiterlijk, en voorkomt dat overgebleven tanden gaan verschuiven.
Welk type het best past, hangt vooral af van hoeveel eigen tanden er nog zijn en van de toestand daarvan. Een prothese wordt op maat gemaakt: de tandarts of tandprotheticus neemt een afdruk, en in het tandtechnisch laboratorium vervaardigt de tandtechnicus het werkstuk.
De typen
Drie hoofdtypen prothesen
Volledige prothese
het "echte" kunstgebit Geen eigen tandenVervangt alle tanden en kiezen in een kaak, als er geen eigen tanden meer over zijn. De prothese rust op het tandvlees en de kaakwal en blijft op zijn plaats door aanzuiging. In de bovenkaak heeft hij een gehemelteplaat; in de onderkaak een hoefijzervorm (ruimte voor de tong).
Partiële kunststofprothese
plaatprothese · "het plaatje" Bij enkele eigen tandenEen gedeeltelijke prothese van kunsthars die de ruimte van enkele ontbrekende tanden opvult. Hij wordt met buigzame metalen klemmetjes (haakjes) aan de eigen tanden vastgehouden. De betaalbaarste oplossing, vaak ingezet als eenvoudige of tijdelijke voorziening.
Frameprothese
metalen raamwerk Stevig & duurzaamEen gedeeltelijke prothese met een op maat gegoten, dun metalen raamwerk (meestal een chroom-kobaltlegering) waarop de kunsttanden en het roze tandvlees-imitatie zijn bevestigd. Het frame klemt met precisieklemmen op de eigen tanden en verdeelt de kauwkrachten gelijkmatig. Steviger en duurzamer dan een kunststof plaatprothese.
Twee bijzondere varianten. Een immediaatprothese is een prothese die direct ná het trekken van tanden wordt geplaatst, zodat je niet zonder tanden zit terwijl de kaak geneest (tijdelijk; later volgt een definitieve). Een klikgebit (overkappingsprothese) is een prothese die vastklikt op implantaten — veel meer houvast dan een gewone volledige prothese.
In één oogopslag
De typen vergeleken
| Volledige prothese | Partiële kunststof | Frameprothese | |
|---|---|---|---|
| Wanneer | Geen eigen tanden meer | Enkele tanden ontbreken | Enkele tanden ontbreken |
| Basis | Kunsthars + kunsttanden | Kunsthars (plaat) | Metalen frame (Cr-Co) + kunsthars |
| Houvast | Aanzuiging op slijmvlies | Kunststof klemmetjes | Precisieklemmen op tanden |
| Stevigheid | Afhankelijk van de kaakwal | Minder; vaak tijdelijk | Stevig & duurzaam |
| Comfort | Volledige plaat | Eenvoudig, wat logger | Dunner, draagt prettiger |
Welke optie het meest geschikt is, hangt af van je gebit, de kaak, je wensen en het budget — dat bepaal je samen met de tandarts of tandprotheticus.
De behandeling
Van afdruk tot plaatsing
Een prothese maken gebeurt in stappen, met een paar afspraken. Tussendoor maakt de tandtechnicus het werkstuk in het laboratorium.
Afdruk & gipsmodel
Er wordt een afdruk of scan van de kaak gemaakt. Daarvan giet de tandtechnicus een nauwkeurig gipsmodel als werkbasis.
Beetbepaling
De onderlinge stand van boven- en onderkaak wordt vastgelegd, zodat de tanden straks goed op elkaar sluiten.
Pasprothese (proefopstelling)
Een proefopstelling van de tanden in was wordt gepast: kloppen de stand, de kleur, de vorm en de beet? Hier kun je nog bijsturen.
Plaatsen & nacontrole
De definitieve prothese wordt geplaatst. Vaak zijn er nog kleine drukplekcorrecties nodig; daarvoor kom je kort terug.
Wennen hoort erbij. Een nieuwe prothese voelt in het begin vaak vol of onwennig aan, en praten en eten vragen even oefening. Drukplekken zijn normaal en goed te corrigeren — blijf er niet mee doorlopen, maar laat ze bijstellen.
Onderhoud
Je prothese verzorgen
Doordat de kaakwal langzaam slinkt, gaat een prothese na verloop van tijd losser zitten. Dan kan rebasen (de onderkant vernieuwen) of een nieuwe prothese nodig zijn. Een slecht passende prothese kan prothesestomatitis veroorzaken — een reden om hem goed passend te houden.
Wie & vergoeding
De tandprotheticus en de verzekering
Een uitneembare prothese kan worden gemaakt door de tandarts of door een tandprotheticus — een hbo-opgeleide specialist die zelfstandig volledige prothesen en klikgebitten mag maken en aanmeten. Het technische werkstuk zelf wordt vervaardigd door de tandtechnicus in het laboratorium. Meer over deze beroepen lees je op de pagina Tandartsopleiding.
De vergoeding verschilt sterk per type. In grote lijnen wordt een volledige prothese grotendeels vanuit de basisverzekering vergoed (met een eigen bijdrage en eigen risico), terwijl een partiële of frameprothese doorgaans niet in de basisverzekering zit en meestal uit een aanvullende verzekering komt. Voor een prothese op implantaten (klikgebit) geldt weer een andere regeling.
Omdat percentages, eigen bijdragen en voorwaarden jaarlijks veranderen en per verzekeraar verschillen, geldt: raadpleeg altijd je eigen zorgverzekering voor je precieze situatie. Meer over KIMO →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Tandimplantaten — de basis onder een klikgebit, met veel meer houvast dan een gewone prothese.
- Kronen & Bruggen — vaste alternatieven voor het vervangen van enkele tanden.
- Orale candidiasis — een slecht passende prothese kan prothesestomatitis geven.
- Tandartsopleiding — over de tandprotheticus en de tandtechnicus.