Kaak & slijtage

Knarsen & klemmen

Tandenknarsen en klemmen — samen bruxisme genoemd — gebeuren vaak onbewust, vooral 's nachts. Af en toe is onschuldig, maar veel en krachtig knarsen kan je gebit en kaak belasten. Een opbeetplaat en aandacht voor spanning helpen.

BruxismeKnarsen en klemmen
SlaapVaak onbewust 's nachts
OpbeetplaatBeschermt tegen slijtage

Wat is het

Onbewust knarsen of klemmen

Bruxisme is de verzamelnaam voor tandenknarsen (de kiezen over elkaar schuiven) en klemmen (de kaken krachtig op elkaar drukken). Het gebeurt vaak onbewust, met name 's nachts in de slaap, maar ook overdag bij inspanning of stress.

Af en toe klemmen is onschuldig. Gebeurt het veel en met kracht, dan kan het je gebit, je kauwspieren en je kaakgewricht op den duur belasten. Veel mensen weten niet dat ze het doen — een partner die het hoort of de tandarts die slijtage ziet, is vaak de eerste die het opmerkt.

Signalen

Waaraan je het herkent

Kaakpijn & stijfheid

Een vermoeide of stijve kaak bij het wakker worden, soms met hoofdpijn rond de slapen.

Slijtage & vlakke kiezen

Afgesleten, glimmende of vlakke knobbels op de kiezen — een teken dat er kracht op staat.

Gevoelige tanden

Door slijtage komt het tandbeen bloot te liggen, wat tanden gevoelig maakt voor koud en warm.

Afdrukken in de wang

Een geribbelde tong of witte lijn in de wang wijst op klemmen; soms hoort een partner het knarsen.

Oorzaken

Waar komt het vandaan?

Bruxisme heeft zelden één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren mee, waarbij stress en spanning een grote rol spelen. Bekende factoren zijn onder andere:

  • Stress, spanning en piekeren — de meest genoemde factor, vooral bij klemmen overdag.
  • Slaap — knarsen hangt samen met kortdurende ontwakingen tijdens de slaap.
  • Leefstijl — veel cafeïne, alcohol, roken en bepaalde medicijnen of drugs kunnen het versterken.
  • De stand van het gebit speelt een kleinere rol dan lang werd gedacht.

Wat helpt

Van opbeetplaat tot ontspanning

1
Een opbeetplaat (knarsbitje) Een op maat gemaakte harde plaat die je 's nachts draagt. Hij voorkomt niet het knarsen zelf, maar beschermt je tanden tegen verdere slijtage en ontlast de kaak.
2
Stress en spanning aanpakken Omdat spanning vaak de motor is, helpen ontspanningsoefeningen, beweging, een goede slaaproutine en soms begeleiding. Bewustwording overdag ("staan mijn kiezen op elkaar?") helpt bij klemmen.
3
Leefstijl bijstellen Minder cafeïne en alcohol in de avond en niet roken kunnen het knarsen verminderen. Bespreek met je (tand)arts of medicijnen een rol spelen.
4
Herstel van schade Is er al slijtage, dan kan de tandarts afgesleten tanden herstellen. Bij aanhoudende kaakklachten kan een verwijzing voor de kaakspieren en het gewricht (TMD) zinvol zijn.

Een opbeetplaat werkt het best als hij op maat is gemaakt en past bij hoe jij knarst of klemt. Een standaard exemplaar uit de winkel past vaak minder goed en kan de klachten soms zelfs verergeren.

Zie ook

Verwante onderwerpen

Let op: Deze pagina is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen persoonlijk advies. Heb je last van knarsen, kaakpijn of slijtage? Laat het beoordelen door je tandarts.