Wat is het
Van tandplak naar tandsteen
Tandplak is het dunne, kleverige laagje bacteriën dat zich elke dag opnieuw op je tanden vormt. Poets je het niet weg, dan kan het na verloop van tijd verharden tot tandsteen: een harde, vastzittende aanslag die je met een borstel niet meer kwijtraakt. Tandsteen ontstaat vooral op plekken waar speeksel bij komt, zoals de binnenkant van de ondertanden.
Tandsteen zelf is poreus en ruw, waardoor er juist weer méér plaque aan hecht. Die plaque langs de tandvleesrand houdt een ontsteking in stand — daarom wordt tandsteen weggehaald.
Waarom weghalen
Wat tandsteen aanricht
Tandvleesontsteking — plaque op en onder het tandsteen houdt gingivitis in stand: rood, gezwollen en snel bloedend tandvlees.
Risico op parodontitis — blijft de ontsteking bestaan, dan kan op termijn het steunweefsel en kaakbot worden aangetast.
Slechte adem — de bacteriën in plaque en tandsteen kunnen bijdragen aan een onaangename adem.
De behandeling
Professionele gebitsreiniging
Tandsteen verwijderen gebeurt bij de tandarts of mondhygiënist, meestal met een ultrasoon apparaat (dat met trillingen het steen losmaakt) en handinstrumenten voor de fijnere afwerking. Bij uitgebreidere reiniging onder het tandvlees spreekt men van een gebitsreiniging of, bij parodontitis, van initiële parodontale behandeling.
De reiniging haalt bestáánd tandsteen weg, maar nieuw tandsteen ontstaat opnieuw als plaque blijft zitten. Goede dagelijkse mondhygiëne — poetsen én interdentaal reinigen — is dus de echte oplossing; de professionele reiniging is de aanvulling.
Voorkomen
Tandsteen zoveel mogelijk vóór zijn
2× per dag poetsen
Met fluoridetandpasta, twee minuten. Zo verwijder je plaque vóór die kan verharden.
1× per dag interdentaal
Ragers of floss langs de plekken waar de borstel niet komt — juist daar vormt zich tandsteen.
Regelmatige controle
Bij de mondhygiënist wordt tandsteen weggehaald voordat het schade aanricht.
Onderbouwing
Waarom dit belangrijk is
Het verwijderen van plaque en tandsteen is een hoeksteen van de preventie van gingivitis en parodontitis. Zelfzorg staat daarbij voorop: professionele reiniging ondersteunt, maar vervangt het dagelijkse poetsen en interdentaal reinigen niet.
Bij aanhoudende tandvleesontsteking of tekenen van steunweefselverlies volgt gerichte parodontale zorg. Meer over parodontitis →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Parodontitis — wat er gebeurt als tandvleesontsteking doorzet.
- Interdentale reiniging — tandsteen vormt zich juist tussen de tanden.
- Halitose — het verband tussen plaque en slechte adem.