Wat is het
Als een mondinfectie zich uitbreidt
Een dentogene infectie is een infectie die uitgaat van een tand of kies — bijvoorbeeld door een diep gaatje, een dode zenuw of een tandvleesontsteking. Blijft zo'n infectie onbehandeld, dan kan die zich uitbreiden in het omliggende weefsel. Ontstaat er een afgekapselde holte met pus, dan spreken we van een abces. Verspreidt de ontsteking zich juist diffuus door de weke delen, zonder duidelijke begrenzing, dan heet dat een flegmone (cellulitis).
De meeste dentogene infecties blijven beperkt en zijn goed te behandelen. Maar een uitbreidende infectie in het hoofd-halsgebied kan gevaarlijk worden en vraagt dan snelle zorg.
Twee vormen
Abces of flegmone?
Abces
afgekapseld
Een afgebakende holte gevuld met pus. Het lichaam heeft de infectie ingekapseld. Behandeling is vooral draineren: de pus laten afvloeien.
Flegmone
diffuus verspreid
Een zich verspreidende ontsteking in de weke delen, zonder scherpe begrenzing. Kan sneller uitbreiden en vraagt daarom extra alertheid.
Alarmsymptomen
Wanneer het spoed is
Dit is het belangrijkste deel van deze pagina. Een dentogene infectie kan zich uitbreiden richting de hals en de ruimte rond de luchtweg. Dan kan een levensgevaarlijke situatie ontstaan. Zoek direct hulp bij een of meer van deze signalen:
Bel met spoed (huisartsenpost of, bij ademnood, het alarmnummer) bij: moeite met ademhalen, moeite met slikken of kwijlen, een snel toenemende zwelling van hals of mondbodem, de mond niet meer goed kunnen openen (trismus), hoge koorts met koude rillingen, of een zieke, verwarde indruk. Wacht hier niet mee.
Ademweg — uitbreiding naar de hals kan de luchtweg vernauwen. Dit is de meest acute zorg.
Koorts & malaise — hoge koorts, koude rillingen en je heel ziek voelen wijzen op een infectie die het lichaam breed raakt.
Trismus & slikken — de mond niet kunnen openen of niet kunnen slikken duidt op uitbreiding in de diepe ruimtes.
Behandeling
Drainage eerst, antibiotica soms
De kern van de behandeling is de bron aanpakken: de veroorzakende tand behandelen (wortelkanaalbehandeling of extractie) en, bij een abces, de pus draineren. Draineren geeft vaak snel verlichting.
Antibiotica zijn géén vervanging voor het behandelen van de oorzaak. Ze worden aanvullend overwogen bij een uitbreidend infiltraat of alarmsymptomen. Bij een lokale infectie die met technisch handelen op te lossen is, zijn ze meestal niet nodig — dat voorkomt onnodige resistentie.
Onderbouwing
De KIMO-richtlijn antibioticumgebruik
De klinische praktijkrichtlijn Indicatiestelling antibioticumgebruik in de mondzorg (2025) stelt dat er geen plaats is voor routinematig antibioticum bij dentogene infecties. De uitzondering: een uitbreidend infiltraat of alarmsymptomen (koorts, slikproblemen, trismus, algehele malaise), omdat die snel kunnen verslechteren.
Bij twijfel of ernst wordt overlegd met of verwezen naar de MKA-chirurg. Ernstige, uitbreidende infecties worden in het ziekenhuis behandeld. Meer over de richtlijnen →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Abcessen — de afgekapselde vorm van een dentogene infectie.
- Spoedeisende mondzorg — wat te doen bij acute klachten buiten kantooruren.
- Pericoronitis — een lokale ontsteking die kan uitbreiden.
- Pulpitis — een veelvoorkomend beginpunt van een dentogene infectie.