Wat is het
Een klap, val of ongeluk
Gebitstrauma of tandletsel is schade aan tanden, tandvlees of kaakbot door een ongeval — een val, een klap tijdens het sporten, een fietsongeluk. Het varieert van een klein afgebroken hoekje tot een tand die volledig is uitgeslagen. Vooral bij kinderen en jongeren komt het veel voor, meestal aan de voortanden.
Bij tandletsel telt vaak snelheid: hoe eerder een tandarts erbij is, hoe groter de kans dat een tand behouden blijft. Voor sommige letsels — zeker een uitgeslagen tand — is snel en juist handelen doorslaggevend.
De vormen
Van barstje tot uitgeslagen tand
Afgebroken stukje — een hoekje of groter deel van de tand breekt af. Soms alleen glazuur, soms tot in het tandbeen of de zenuw.
Verplaatste tand (luxatie) — de tand is losser gaan zitten, ingedrukt of verschoven ten opzichte van de buren.
Uitgeslagen tand (avulsie) — de tand is volledig uit de kaak gekomen. Dit is de meest spoedeisende vorm.
Eerste hulp
Wat te doen bij een uitgeslagen tand
Bij een volledig uitgeslagen blijvende tand kan snel en juist handelen het verschil maken tussen behoud en verlies. De belangrijkste stappen:
Een melktand (bij jonge kinderen) plaats je niet terug — dat kan de blijvende tand eronder beschadigen. Ga wél naar de tandarts. Bij twijfel of het een melktand of blijvende tand is: neem de tand mee en laat het beoordelen.
Waarom tijd telt
De eerste 60 minuten
Bij een uitgeslagen tand blijven de cellen op het worteloppervlak maar beperkte tijd in leven buiten de mond. Hoe sneller de tand wordt teruggeplaatst of goed bewaard, hoe groter de kans dat hij weer vastgroeit. Daarom is het advies om bij losse, verplaatste of uitgeslagen tanden binnen ongeveer een uur door een tandarts gezien te worden.
Onthoud de kern: kroon vastpakken, in melk bewaren, direct naar de tandarts. Ook buiten openingstijden is er een dienstdoende tandarts of spoedlijn — wacht niet tot de volgende dag.
Onderbouwing
De Dental Trauma Guide
Sinds 1 april 2025 geldt in Nederland de Dental Trauma Guide (DTG) als richtlijn voor tandletsel; deze vervangt de oude richtlijn uit 2010. De DTG is gebaseerd op de internationale IADT-richtlijn en aangepast aan de Nederlandse praktijk.
De richtlijn benadrukt dat patiënten met losse, verplaatste of uitgeslagen tanden bij voorkeur binnen 60 minuten door een tandarts worden gezien, omdat uitstel de prognose verslechtert. Meer over de richtlijnen →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Avitale tand — na een trauma kan de zenuw afsterven en de tand verkleuren.
- Wortelkanaalbehandeling — vaak nodig als de zenuw het trauma niet overleeft.
- Cracks & fracturen — barsten en breuklijnen in tanden.
- Kindertandheelkunde — tandletsel komt veel voor bij kinderen.