Wat is het
De koortslip: een virusinfectie
Een koortslip (herpes labialis) is een uitbraak van kleine, pijnlijke blaasjes op of rond de lippen, veroorzaakt door het herpes-simplexvirus — meestal type 1 (HSV-1). Heel veel mensen dragen dit virus bij zich: de eerste besmetting vindt vaak al op jonge leeftijd plaats, soms zonder dat iemand het merkt.
Het bijzondere aan dit virus: eenmaal besmet, blijf je het levenslang bij je dragen. Het trekt zich terug in een zenuwknoop en blijft daar sluimeren. Af en toe wordt het weer actief, en dan ontstaat een koortslip. Dat verklaart waarom een koortslip steeds op ongeveer dezelfde plek terugkomt.
Eerste besmetting
Soms een heftige eerste keer
Bij de allereerste besmetting merken de meeste mensen weinig. Maar soms, vooral bij jonge kinderen, verloopt die eerste keer heftiger als een gingivostomatitis herpetica: een pijnlijke ontsteking van tandvlees en mondslijmvlies met blaasjes, koorts en zich ziek voelen. Dat trekt na ongeveer een tot twee weken vanzelf weg.
Bij een heftige eerste mondinfectie bij een kind zijn voldoende drinken en pijnstilling belangrijk — de pijn kan het eten en drinken bemoeilijken. Blijft een kind te weinig drinken of erg ziek, neem dan contact op met de huisarts.
Het verloop
Van tinteling tot korstje
Uitlokkers
Wat een koortslip wakker maakt
Het sluimerende virus wordt vaak actief op momenten dat de weerstand wat lager is. Bekende uitlokkers:
Ziekte & koorts
Een verkoudheid, griep of koorts — vandaar de naam "koortslip".
Stress & vermoeidheid
Drukke of vermoeiende perioden en een verminderde weerstand kunnen een uitbraak uitlokken.
Zonlicht
Fel zonlicht op de lippen is een bekende trigger; een lippenbalsem met UV-filter kan helpen voorkomen.
Behandeling
Meestal niet nodig
Een koortslip geneest bij gezonde mensen vanzelf. Behandeling is daarom vooral gericht op comfort. Een koortslip is vervelend, maar zelden reden tot zorg.
Bij gezonde mensen worden antivirale tabletten voor een gewone koortslip niet aanbevolen, en een aciclovircrème heeft maar een beperkt effect. Overleg met huisarts of apotheek als koortslippen heel vaak, heftig of langdurig terugkomen, of bij een verminderde afweer.
Hulp zoeken
Wanneer naar de tandarts?
Ga naar je huisarts als
- je heel vaak een koortslip krijgt
- een koortslip na 2 weken niet over is
- je een verminderde afweer hebt
Bel direct je huisarts als
- de blaasjes bij je oog komen of je oog rood en pijnlijk wordt
- een baby of iemand met eczeem blaasjes krijgt
- je kind door pijnlijke blaasjes in de mond niet meer drinkt
Buiten kantoortijd bel je de tandartsenspoeddienst; het nummer staat op het antwoordapparaat of de website van je eigen tandarts. Lees ook spoed: wat te doen.
Besmettelijkheid
Voorkom verspreiding
Een koortslip is besmettelijk, vooral in de blaasjesfase, via het vocht uit de blaasjes. Het virus kan overgedragen worden door zoenen, of via de handen naar bijvoorbeeld de ogen of naar andere mensen — met name naar baby's en mensen met een verminderde afweer.
Beperk verspreiding: raak de koortslip zo min mogelijk aan, was je handen na contact, gebruik een eigen handdoek en washandje, en vermijd zoenen zolang er blaasjes of wondjes zijn — zeker bij baby's. Verschil met aften →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Aften — pijnlijke zweertjes ín de mond, die vaak met een koortslip verward worden.
- Stomatitis — ontsteking van het mondslijmvlies, zoals bij een eerste herpesinfectie.
- Candidiasis — een andere veelvoorkomende mondinfectie, door een schimmel.