Wat is het
Pijnlijk, maar onschuldig
Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes op het mondslijmvlies — op de binnenkant van de wang of lip, op de tong of in de mondbodem. Ze hebben typisch een geelwit bodempje met een rood randje. Aften komen heel veel voor; de meeste mensen hebben er weleens een. Vervelend genoeg staan ze vaak precies op een plek waar je ze steeds voelt bij het praten of eten.
Het goede nieuws: aften zijn onschuldig en niet besmettelijk. Ze genezen bijna altijd vanzelf, meestal binnen een tot twee weken, zonder litteken. De medische naam voor terugkerende aften is recidiverende afteuze stomatitis (RAS).
Verschijningsvormen
Klein, groot of in groepjes
Kleine aften — de meest voorkomende vorm, kleiner dan een halve centimeter. Genezen binnen ongeveer een tot twee weken zonder litteken.
Grote aften — de majeure vorm, groter dan een centimeter. Dieper, pijnlijker en langer aanwezig; kan soms een litteken achterlaten.
Groepjes — een zeldzamere vorm met meerdere kleine zweertjes tegelijk, soms samensmeltend.
Oorzaken & triggers
Waardoor ze ontstaan
De precieze oorzaak is niet altijd duidelijk, en aften zijn géén teken van een slechte mondhygiëne. Wel zijn er factoren die aften bij sommige mensen kunnen uitlokken:
Beschadiging
Op je wang bijten, een scherpe tandrand of hard voedsel kan een afte uitlokken op de gewonde plek.
Stress & vermoeidheid
Perioden van stress, vermoeidheid of een verminderde weerstand gaan bij sommigen samen met aften.
Voeding & tekorten
Bepaalde voedingsmiddelen, of een tekort aan bijvoorbeeld ijzer, foliumzuur of vitamine B12, kunnen een rol spelen.
Wat je kunt doen
Verlichting tijdens de genezing
Omdat aften vanzelf genezen, is behandeling vooral gericht op het verzachten van de pijn. Een paar dingen die kunnen helpen:
Vermijd tijdelijk scherp, zuur, hard en heet eten en drinken, dat prikkelt de afte. Een beschermende gel of een pijnstillend/ontsmettend mondspoelmiddel uit de drogist kan verlichten. Poets voorzichtig rond de plek, maar blijf wél poetsen.
Laat het beoordelen bij een zweertje dat langer dan twee tot drie weken blijft bestaan, steeds terugkomt op dezelfde plek, of ongewoon groot of hard is. Een enkel niet-genezend wondje verdient altijd aandacht, om iets ernstigers uit te sluiten.
Belangrijk onderscheid
Aften of koortslip?
Aften worden vaak verward met een koortslip, maar het zijn verschillende dingen. Aften zitten ín de mond, zijn niet besmettelijk en worden niet door een virus veroorzaakt. Een koortslip zit meestal op of rond de lip, bestaat uit blaasjes en wordt wél veroorzaakt door een virus — en is besmettelijk.
Dit onderscheid bepaalt de aanpak: bij aften gaat het om verlichten en afwachten, bij een koortslip om hygiëne en soms een virusremmer. Meer over de koortslip →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Herpes labialis (koortslip) — waar aften vaak mee verward worden.
- Stomatitis — ontsteking van het mondslijmvlies in bredere zin.
- Lichen planus — een chronische aandoening die pijnlijke plekjes kan geven.