Wat is het
Een chronische slijmvliesaandoening
Orale lichen planus is een chronische, ontstekingsachtige aandoening van het mondslijmvlies. Het kenmerkt zich vaak door een fijn netwerk van wit-grijze lijntjes — de zogenoemde striae van Wickham — meestal aan de binnenkant van beide wangen, en soms op de tong of het tandvlees. Het wordt beschouwd als een auto-immuunreactie: het afweersysteem richt zich tegen het eigen slijmvlies.
Lichen planus is niet besmettelijk en niet erfelijk. Het komt bij ongeveer 1 tot 2% van de mensen voor, vaker bij vrouwen, en kan langdurig of zelfs levenslang aanwezig blijven — vaak met wisselende klachten.
Verschijningsvormen
Van witte lijntjes tot rode wondjes
Reticulaire vorm — het meest voorkomend: een patroon van wit-grijze lijntjes. Geeft vaak weinig of geen klachten.
Erosieve vorm — rode, soms open plekjes (wondjes). Deze vorm is pijnlijker, vooral bij pittig of zuur eten.
Beiderzijds — lichen planus komt kenmerkend aan beide kanten van de mond voor, vaak redelijk symmetrisch.
Lijkt een plek op lichen planus maar zit die maar aan één kant, precies tegen een vulling? Dan kan het een lichenoïde reactie zijn — een contactreactie op bijvoorbeeld amalgaam. Anders dan echte lichen planus verdwijnt die vaak als de oorzaak wordt weggenomen.
Klachten & oorzaak
Wisselend en onvoorspelbaar
De oorzaak van lichen planus is niet bekend. Wel lijken factoren als stress, bepaalde medicijnen en soms hormonale veranderingen de klachten te kunnen beïnvloeden. De klachten variëren sterk: van geen last tot een branderig, gevoelig of pijnlijk gevoel, vooral bij de erosieve vorm.
Branderig gevoel
Vooral bij pittig, zuur of heet eten en drinken kan het slijmvlies gevoelig aanvoelen.
Wisselend beloop
Rustige perioden wisselen af met opvlammingen; stress kan daarbij een rol spelen.
Ook elders
Lichen planus kan behalve in de mond ook op de huid voorkomen, zoals op polsen en enkels.
Behandeling
Klachten verlichten, niet genezen
Lichen planus is (nog) niet te genezen, maar de klachten zijn vaak goed te verlichten. Bij weinig of geen last is behandeling niet nodig. Bij de pijnlijke, erosieve vorm kan de tandarts of specialist lokale corticosteroïden voorschrijven, meestal als spoeling of gel. Ook goede mondhygiëne en het vermijden van triggers (scherp, zuur, heet eten) helpen.
Bij langdurig gebruik van corticosteroïden in de mond kan een schimmelinfectie (candida) ontstaan. De behandelaar houdt daar rekening mee en begeleidt het gebruik. Gebruik deze middelen daarom altijd volgens voorschrift.
Belangrijk
De premaligne discussie
Er bestaat discussie over de vraag of orale lichen planus premaligne is — of het, net als leukoplakie, op zeldzame momenten kan overgaan in mondkanker. Het risico is klein, maar niet nul. Omdat het niet te voorspellen is, wordt over het algemeen een jaarlijkse controle aanbevolen.
Meld het altijd als een plek verandert: sneller groeit, harder wordt, of een hardnekkig wondje vormt. Dan wordt zo nodig een biopt genomen. Meer over premaligne afwijkingen →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Leukoplakie — een andere premaligne witte afwijking van het slijmvlies.
- Aften — pijnlijke maar onschuldige zweertjes die op de erosieve vorm kunnen lijken.
- Candidiasis — de schimmelinfectie die bij langdurig corticosteroïdgebruik kan optreden.
- Stomatitis — ontsteking van het mondslijmvlies in bredere zin.