Wat is het
De conditie van je tandvlees meten
Parodontale screening is een korte, systematische controle van de gezondheid van je tandvlees en steunweefsel. Met een dun meetstaafje (pocketsonde) meet de tandarts of mondhygiënist de ruimte tussen tand en tandvlees — de pocket — en kijkt of het tandvlees bloedt. Zo wordt vroeg opgespoord of er sprake is van gezond tandvlees, gingivitis of (beginnende) parodontitis.
De screening is geen diagnose op zich, maar een wegwijzer: ze geeft aan of nader onderzoek of behandeling nodig is. Zo worden zowel onderbehandeling als onnodige behandeling voorkomen.
De huidige methode
PPS: periodiek parodontaal screenen
Sinds 2020 gebruikt de Nederlandse richtlijn de PPS (Periodiek Parodontaal Screenen). Het gebit wordt in vier delen (kwadranten) verdeeld en elk deel krijgt een score van 1 tot 3, op basis van de diepste pocket die wordt gemeten.
Score 1
Geen verdiepte pockets. Het tandvlees kan wel oppervlakkig ontstoken
zijn (bloeding), maar er is geen steunweefselverlies.
Score 2
Pockets van 4 tot 5 mm. Aanleiding voor gerichte reiniging en
nauwkeuriger onderzoek.
Score 3
Pockets van 6 mm of dieper. Wijst op parodontitis; uitgebreider
onderzoek en behandeling volgen.
PPS is bewust eenvoudig gehouden: het is bedoeld om een vervolgstap aan te wijzen, niet om meteen een precieze diagnose te stellen. Bij een verhoogde score volgt een uitgebreider parodontaal onderzoek voordat er behandeld wordt.
Wat je misschien nog kent
En de DPSI dan?
Veel mensen kennen nog de DPSI (Dutch Periodontal Screening Index), het oudere systeem dat het gebit in zes delen verdeelde met scores van 0 tot 4 (waaronder 3− en 3+). Sinds de richtlijn van 2020 is de DPSI in het paroprotocol vervangen door de eenvoudiger PPS. Je kunt de oude scores globaal zo vertalen:
DPSI 0–2
Gezond of gingivitis, eventueel met tandsteen — vergelijkbaar met de lichtere PPS-uitkomst.
DPSI 3− / 3+
Beginnende parodontitis met botafbraak; de "+" stond voor terugtrekkend tandvlees.
DPSI 4
Diepe pockets en gevorderde parodontitis — de ernstigste categorie.
Waarom belangrijk
Vroeg meten, op tijd ingrijpen
Parodontitis verloopt vaak sluipend en pijnloos. Een korte screening bij de controle vangt problemen vroeg op, wanneer ze nog goed te behandelen zijn. De uitkomst bepaalt mede hoe vaak je terugkomt en of een uitgebreider onderzoek nodig is.
Een screeningscore is een momentopname en een wegwijzer, geen eindoordeel. Pas na uitgebreider parodontaal onderzoek — met metingen rond elke tand en soms röntgenfoto's — staat de diagnose en het behandelplan vast.
Hulp zoeken
Wanneer naar de tandarts?
Maak een afspraak als
- je tandvlees bloedt bij poetsen of ragen
- je langer dan een jaar geen screening hebt gehad
- je rookt of diabetes hebt
Bel direct je tandarts als
- je een dikke, pijnlijke plek in je tandvlees hebt
Buiten kantoortijd bel je de tandartsenspoeddienst; het nummer staat op het antwoordapparaat of de website van je eigen tandarts. Lees ook spoed: wat te doen.
Onderbouwing
De richtlijn Parodontologie
De richtlijn 'Parodontale Screening, Diagnostiek en Behandeling in de Algemene Praktijk' (NVvP, sinds 2020) verving de DPSI door de PPS. De PPS is nadrukkelijk een screeningsinstrument om vervolgstappen aan te geven, niet om direct een diagnose te stellen — juist om over- en onderbehandeling te voorkomen.
De screening en het vastleggen ervan zijn een vast onderdeel van goede parodontale zorg in de algemene praktijk. Meer over de richtlijnen →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Parodontitis — de aandoening die de screening vroeg wil opsporen.
- Gingivitis — de omkeerbare voorfase.
- Periodiek mondonderzoek — de controle waar de screening deel van uitmaakt.