Wat is het
Een gezwel in een speekselklier
Een speekselkliertumor is een gezwel in een van de klieren die speeksel maken. De grootste zijn de oorspeekselklier (parotis, vlak vóór en onder het oor), de onderkaakspeekselklier en de ondertongspeekselklier; daarnaast liggen er honderden kleine speekselkliertjes verspreid door de mond. Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn.
Geruststellend: de meeste speekselkliertumoren zijn goedaardig. In de oorspeekselklier — waar de meeste tumoren ontstaan — is ongeveer 80% goedaardig. De bekendste goedaardige vorm is het pleomorf adenoom.
Herkennen
Het typische signaal
Traag groeiende zwelling — een bobbel vlak vóór of onder het oor, op de wang of onder de kaakrand, die langzaam groter wordt.
Meestal pijnloos — een goedaardige tumor geeft doorgaans geen pijn en laat de aangezichtszenuw met rust.
Soms afstaand oorlelletje — bij een tumor in de oorspeekselklier kan het oorlelletje iets naar buiten gaan staan.
Alarmsignalen die op kwaadaardigheid kunnen wijzen: pijn, snelle groei, een vastzittende zwelling, of uitval van de aangezichtszenuw (een scheve mond of niet goed kunnen knipperen). Laat zulke klachten altijd snel beoordelen.
Goed- of kwaadaardig
Hoe kleiner de klier, hoe hoger het risico
Er geldt een opvallende vuistregel: hoe kleiner de speekselklier waarin de tumor ontstaat, hoe groter de kans dat hij kwaadaardig is. Dat maakt de plaats van de tumor belangrijk bij de inschatting.
Oorspeekselklier
De grootste klier — ongeveer 80% van de tumoren hier is goedaardig.
Onderkaakspeekselklier
Ongeveer de helft van de tumoren is hier goedaardig, de andere helft kwaadaardig.
Kleine speekselkliertjes
Bij de kleinste kliertjes is een groot deel van de tumoren juist kwaadaardig.
Onderzoek & behandeling
Van punctie tot operatie
Bij een zwelling volgt eerst onderzoek om de aard vast te stellen. Vaak wordt met een dun naaldje wat cellen opgezogen (punctie), meestal onder echogeleiding, en soms volgt aanvullende beeldvorming. Zo wordt onderscheiden of het om een tumor gaat en of die goed- of kwaadaardig is.
De behandeling is meestal chirurgisch: de tumor wordt verwijderd, vaak samen met (een deel van) de klier. Een goede eerste operatie is belangrijk, omdat resten van een pleomorf adenoom kunnen terugkomen. De chirurg let daarbij zorgvuldig op de aangezichtszenuw, die door de oorspeekselklier loopt.
Onderbouwing
Ervaring en zorgvuldigheid
Omdat er veel verschillende soorten speekselkliertumoren bestaan — goed- én kwaadaardig — is het belangrijk precies vast te stellen om welk type het gaat. Diagnostiek en behandeling gebeuren daarom door ervaren specialisten, en kwaadaardige tumoren worden in gespecialiseerde centra behandeld.
Bij een goedaardige tumor kan soms een afwachtend beleid met controle passen; dat hangt af van het type, de grootte en de situatie. Meer over kaakchirurgie →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Mondkanker — kwaadaardige tumoren elders in de mond.
- Leukoplakie — premaligne afwijkingen van het mondslijmvlies.
- Hyposalivatie — andere speekselklierproblemen, zoals een droge mond.
- Kaakchirurgie — waar de operatieve behandeling plaatsvindt.