Wat is het
Functie en uiterlijk terugwinnen na kanker
Een behandeling van kanker in het hoofd-halsgebied — een operatie, bestraling of beide — kan blijvende gevolgen hebben voor het gebit, de kaak, het gehemelte en de weke delen van het gezicht. Prothetisch herstel is het traject waarin die schade zo goed mogelijk wordt hersteld: met protheses, implantaten en revalidatie van kauwen, slikken en spreken.
Het doel gaat verder dan alleen "een gat opvullen": het gaat om functie én kwaliteit van leven. Kunnen eten, verstaanbaar praten en jezelf weer herkennen in de spiegel wegen daarbij zwaar mee.
De gevolgen
Wat er hersteld moet worden
Defect in kaak of gehemelte — na het verwijderen van een tumor kan een opening of gemis aan bot en weefsel ontstaan.
Spraak & slikken — verlies van weefsel of beweeglijkheid kan praten en slikken bemoeilijken.
Droge mond — bestraling kan de speekselklieren beschadigen, met een blijvend droge mond als gevolg.
De oplossingen
Middelen voor herstel
Klosprothese
Een speciaal kunstgebit met een groot roze deel dat een defect in het gehemelte afsluit.
Implantaten
Verankeringspunten voor een prothese of epithese; zo mogelijk al tijdens de operatie geplaatst.
Epithese
Een gezichtsprothese die een extern defect (oor, neus, oogkas) nabootst.
Prothetisch herstel begint bij voorkeur vóór de kankerbehandeling. Door vroeg te plannen — bijvoorbeeld het plaatsen van implantaten tijdens de operatie — verloopt de latere revalidatie soepeler en met een beter resultaat.
Het team
De MFP-tandarts en het hoofd-halsteam
Prothetisch herstel is bij uitstek teamwerk. Een centrale rol is weggelegd voor de tandarts-maxillofaciale prothetiek (MFP), die de protheses ontwerpt en het traject coördineert. Die werkt samen met de MKA-chirurg, de radiotherapeut-oncoloog, de logopedist, de diëtist en de mondhygiënist.
Goede mondzorg vóór, tijdens en na de behandeling is essentieel: bestraling maakt het gebit kwetsbaarder en kaakbot gevoeliger voor complicaties. Sanering van het gebit vooraf en levenslange, zorgvuldige controle horen bij het traject.
Onderbouwing
Onderdeel van de hoofd-halszorg
De richtlijn voor hoofd-halstumoren benadrukt dat de mogelijkheid van prothetisch herstel al vóór de behandeling wordt beoordeeld, samen met een gespecialiseerd MKA-chirurg, tandarts-MFP of anaplastoloog en mondhygiënist.
In gedeelde besluitvorming worden de gevolgen voor slik-, spraak- en kauwfunctie en voor het uiterlijk met de patiënt besproken, zodat het herstel aansluit bij wat voor die persoon belangrijk is. Meer over mondkanker →
Zie ook
Verwante onderwerpen
- Klosprothese — de prothese die een gehemeltedefect afsluit.
- Epithese — de gezichtsprothese voor externe defecten.
- Mondkanker — de aandoening die dit herstel nodig maakt.
- Hyposalivatie — droge mond na bestraling.